سه صفحه قبل از گزارش یاد شده، از قول یک کارشناس مذهبی نوشته شده: "عزاداری که صرفا برای عزاداری نیست؛ برای زنده نگه داشتن دین خدا و خون خداست. گریه برای گریه نیست؛ برای این است که سدها را بشکنیم."
تحریف دقیقا از جایی اتفاق میافتد که انسان احساس خطر نمیکند. تشکیل هیأتهای مجازی به نظر من یک تحریف مدرن در قضیهی عزاداری است.
بزرگترهای فامیل میگویند 60-70 سال پیش که رضاخان، عزاداری را ممنوع کرد، در ولایتشان پسربچهها و جوانها جمع میشدند و به کوه و صحرا میرفتند و "شاخسِی"* میزدند. شب و روز و گرما و سرما هم حالیشان نبود. علاوه بر آن همه شنیدهایم که در طول تاریخ، چه انسانهایی که جانشان را دادهاند تا این سنت حفظ شود. غرض این که عزاداری را این طور حفظ کردهاند و به ما رساندهاند. نفس عزاداری، مسألهی مهمی نیست. مهم این است که قضیهای به نام "عاشورا" فراموش نشود. در فرمایشات ائمه معصوم، مکرر وارد شده که از دور هم جمع شدن شیعیان و زنده نگه داشتن امر اهل بیت، اظهار خشنودی کردهاند. فلسفهی عزاداری همین حضور و جمع شدن است. شور و شوقی که در جمع پدید میآید، ماندگاری آن را بیشتر میکند. با این حساب خیلی مسخره است که هرکسی برای خودش پشت کامپیوتر بنشیند و تنهایی عزاداری کند. تازه از تهدیدهایی که در حین کار با اینترنت وجود دارد صرفنظر میکنیم.
یک موضوع دیگر، موضوع عَلَم و علامتکشی است که امسال بیشتر به آن پرداخته شد. در این که رسم علامتکشی، خرافهای بیش نیست شکی وجود ندارد. اما عَلَم برداشتن سنت دیرینهای است و هنوز هم در بعضی روستاها، اجرا میشود. بد ندیدم تصویر یکی از این عَلَمها را بگذارم. نحوهی ساخت این عَلَم اینطور است که یک چوب به قطر تقریبا 5-6 سانت و طول 6-7 متر تهیه میکنند و بعد هرکسی که نذری داشته باشد پارچهای را به آن میبندد. علاوه بر آن که حاصل کار، یک عَلَم زیبا و بلند است وقتی که باد به آن میخورد صحنهی بدیعی را به وجود میآورد. تازه سنگین هم نیست که احتیاج به آدم پرزور داشته باشد. راهبندان هم ایجاد نمیکند. پَر و علامت هم ندارد که هیأتها پزش را به هم بدهند. کاش بودید و میدیدید. (تصاویر مربوط به روستایی در شمال آذربایجان شرقی (زادگاه من) است.)
=========================
* شاخسِی: سبک معروف عزاداری تُرکها. به این ترتیب که عزاداران به دو دسته تقسیم میشوند و دور یک میدان حلقه میزنند و همراه با سینهزدن، کلمات شاخسِی (شاه حسین) و واخسِی (وای حسین) را تکرار میکنند. این البته یک نوع از این سبک عزاداری است. میگویند این مراسم از شب عاشورا به یادگار مانده. زمانی که حبیب بن مظاهر یاران عاشورایی را جمع کرد و با آنها پیمان بست که فردا از اهل بیت پیامبر تا آخرین نفس دفاع کنند، و برای این که زنان و دختران اهل بیت احساس آرامش کنند، با صدای بلند وفاداریشان را اعلام کردند.
